`

Навука на факультэце

Навука на факультэце


Выкладчыкі гістарычнага факультэта ўзельнічаюць у распрацоўцы шэрагу навуковых тэм.
Вынікі даследванняў рэгулярна публікуюцца ў буйных навуковых выданнях Беларусі, Украіны, Расіі, Польшчы.
Выкладчыкі факультэту рэгулярна публікуюцца і на старонках часопіса «Веснік Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны».
На кафедры гісторыі Беларусі праводзяцца даследаванні нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва Беларусі ў 20-30-х гг. ХХ ст., гісторыі нацыянальных дыяспар у Беларусі, праблем этнаканфесійнай  і грамадска-палітычнай гісторыі ХІХ – ХХ ст., шырокі спектр даследванняў этналагічнай праблематыкі ХХ – пачатку ХХІ ст.

Гэтая праблематыка вывучаюцца ў коле наступных тэм:
ГБЦМ 06-27 «Беларуска-расійска-украінскі этнакультурны рэгіен (20-30 гады ХХ ст.)» , кіраўнік – Старавойтаў М.І.; Пічукоў У.П.); ГБ 06 – 19 «Гісторыя i культура Беларускага ўсходняга Палесся і Падняпроўя» , кіраўнік – Яшчанка А.Р.;. ГБЦМ 06-30 «Эвалюцыя культуры гарадскога насельніцтва Беларускага Падняпроўя ў XX веку» , Навуковы кіраўнік – Яшчанка А.Р .; «Палессе – 2007 » у рамках Рэспубліканскай праграмы фундаментальных даследаванняў па азіяцкай частцы: ГА 7П-009 «Святы Народнага і Царкоўнага календара насельніцтва Мазырска-Прыпяцкага Палесся і роля Расеі ў захаванні этнакультурнай своеасаблівасці рэгіена» і ГА 7П-010 «Этнакультурныя асаблівасці грамадскіх і сямейных адносін у Мазырска-Прыпяцкім Палессі: традыцыі і сучаснасць » , выканаўца – Яшчанка А.Р.
К.г.н., дац. В.П.Пічукоў ажыццяўляе даследванні гісторыі і культуры шматэтнічнай дыяспары ў Беларусі. Вынікам сумеснай працы к.г.н., дац. В.П. Пічукова, М.І. Старавойтава, А.І. Зелянковай, А.Д.Лебедзева з архівамі Беларусі стаў шэраг манаграфічных даследавнняў гэтай актуальнай праблематыкі.



Намаганнямі маладых выкладчыкаў кафедры значна актывізаваліся даследаванні сучасных сацыякультурных і этнакультурных працэсаў.
Кафедра гісторыі Беларусі з’яўляецца арганізатарам рэспубліканскай навуковай канферэнцыі «Беларусь у гістарычнай рэтраспектыве ХІХ – ХХ стагоддзяў: этнакультурныя і нацыянальна-дзяржаўныя працэсы «.Першая канферэнцыя адбылася 1 кастрычніка 2009, па выніках якой быў апублікаваны зборнік навуковых артыкулаў.

Выкладчыкі кафедры ўсеагульнай гісторыі таксама вядуць даследаванні, якія звязаныя з гісторыяй нашай Радзімы. Вывучаюцца праблемы еўрапейскай геапалітыкі ХХ ст. і асобных краін – Польшчы, Германіі, іх уплыў на развіцце Беларусі.

Па кафедры вылучаюцца навуковыя тэмы ГБЦМ 06-28 » Барацьба еўрапейскіх дзяржаў на беларускай геапалітычнай прасторы і гістарычны лёс беларускага народа «,» Праблемы гісторыі міжэтнічных і міждзяржаўных адносін ва Ўсходняй Еўропе ў сучасны момант «. Кіраўнік абедзвюх тэм – д.г.н., прафесар Р.Р. Лазько.
У гэтым рэчышчы плённа працуюць д.г.н., прафесара Р.Р. Лазько, к.г.н., дац. М.М. Мязга, Дз.М. Талочка, А.М. Бабкоў. Асобным накірункам дзейнасці кафедры з’яўляецца вывучэнне этнастэрэатыпаў, якія складваліся ў народаў Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, у т. л. і ў беларусаў, у дачыненні да саміх сябе і да народаў-суседзяў. Гэты навуковы накірунак развівае к.г.н., дац. А.М.  Кротаў.
Кафедра з’яўляецца арганізатарам канферэнцыі «Беларусь і суседзі: гістарычныя шляхі, узаемадзеянне  і ўзаемаўплывы» . Канферэнцыя адбылася ў лістападзе 2008, былі апублікаваны яе матэрыялы.

Па кафедры гісторыі славян і спецыяльных гістарычных дысцыплін вядуцца даследванні мадэрнізацыйных працэсаў у грамадстве і эканоміцы Расіі, Украіны і Беларусі ў ХІХ – ХХ ст., праблемы чыгуначнага будаўніцтва i яго ўплыў на грамадскае і гаспадарчае развіцце, урбанізацыйныя працэсы і фарміраванне грамадзянскай супольнасці, этнакультурныя працэсы і нацыянальныя рухі. Па кафедры выконваюцца навуковыя тэмы ГБ-06-17 » Гісторыя і культура гарадскога насельніцтва Гомельшчыны «(Навукова кіраўнік.-дац. Аляксейчанка Г.А.).
Выкладчыкі кафедры філасофіі даследуюць складаныя працэсы навуковага пазнання, філасофскія праблемы развіцця сучаснага грамадства. Па кафедры выконваюцца навуковыя тэмы: «Суадносіны дынамікі сацыяльнага быцця і гістарычнай інэрцыі», «Роля чалавека ў ажыццяўленні інавацыйных працэсаў» пад кіраўніцтвам д.ф.н., прафесара В.М.Калмыкова.


Гістарычны факультэт падтрымлівае навуковыя сувязі з вядучымі навукова-даследчыцкімі і адукацыйнымі установамі Беларусі і замежжа. Сярод іх – Інстытут філасофіі НАН Беларусі, Інстут гісторыі НАН Беларусі, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклор НАН Беларусі, Беларускі дзяржаўны Універсітэт, Інстытут археалогіі Расійскай акадэміі наук, Беларускі педагагічны Універсітэт імя М. Танка, Гродзенскі дзяржаўны Універсітэт імя Я. Купалы, Мазырскі педагагічны ўніверсітэт імя І. Шамякіна, Гомельскі палітэхнічны Універсітэт імя П.В. Сухова, Беларускі дзяржаўны Універсітэт транспарта, Чарнігаўскі дзяржаўны педагагічны Універсітэт імя Т. Шаўчэнкі, Вінніцкі дзяржаўны педагагічны Універсітэт імя М. Кацюбінскага, Універсітэт Мікалая Каперніка (Торунь), Цэнтр славяназнаўства Бранскага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта імя Г. Пятроўскага, Гомельская спецыялізаваная Славянская бібліятэка, Гомельскі музей вайсковай славы, Гомельскі палацава-паркавы комплекс, Гомельскай гарадское краязнаўчае Таварыства, Дзяржаўны архіў грамадскіх аб’яднанняў Гомельскай вобласці, Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці.

Некаторыя навiны

НА КАФЕДРЕ ФИЛОСОФИИ ИЗДАН СБОРНИК НАУЧНЫХ СТАТЕЙ

В ноябре 2018 г. на кафедре философии издан сборник научных статей «Культурно-цивилизационная динамика современного мира». В сборнике дан анализ социокультурных вызовов в условиях трансформации, глобализации, устойчивого развития социума. Отмечено, что культура задает высшие ценности, жизненные смыслы, а цивилизация – технологию их реализации. Культура и цивилизация выражают прогресс в целом, все то, что достигнуто человечеством, что добавил человек к природе.

Представлен ряд статей социально-психологической тематики.

В декабре 2017 г. вышло в печати очередное научное издание, посвященное истории конфессий на Гомельщине. Книга представляет собой сборник документов и материалов, которые иллюстрируют историю старообрядцев в регионе с 1918 по 1991 год. Авторами-составителями работы выступили доценты кафедры истории Беларуси В.П. Пичуков и А.Д. Лебедев, а также работники Государственного архива Гомельской области М.А. Алейникова и З.А. Александрович. В издании объемом более 400 страниц помещены преимущественно материалы делопроизводства партийных и советских органов, воспоминания непосредственных свидетелей событий, цветные иллюстрации.

В издательстве «Беларуская навука» (Минск, 2018) издана монография кандидата философских наук, доцента кафедры философии ГГУ им. Ф.Скорины Д.В.Малахова «Интенциональность в постнеклассической философии». Научная работа посвящена комплексному рассмотрению проблем интенционального сознания, онтологии интенциональности, а также раскрытию смыслов понятий «бытия» и «блага» в контексте предлагаемого синтеза феноменологии и постнеклассических принципов единства бытия и мышления.

Сборник научных статей «МАТЕРИАЛЬНЫЕ И ДУХОВНЫЕ ИЗМЕРЕНИЯ КУЛЬТУРЫ»

(Гомель: ГГУ им. Ф. Скорины, 2017. – 163 с.)

18–20 октября 2017 г. в г. Минске состоялся Первый белорусский философский конгресс. Его гостями стали ученые из стран СНГ, Европы, Америки, Азии, Ближнего Востока. Впервые за многие десятилетия белорусское научное сообщество вышло на уровень мирового философского диалога по острейшим проблемам современности, представило свои достижения в области историко-философского и научно-методологического знания, программы и стратегии развития ценностных компонентов познания, включая формы межкультурного и межрелигиозного диалога.

В связи с проведением конгресса коллективом кафедры философии был подготовлен сборник научных статей «Материальные и духовные измерения культуры». Через содержание сборника проводится идея, что культура – не структурная часть целого, а универсальное качественное состояние общества в ходе его материально-духовного преобразования. Выработанные культурой жизненные смыслы, ее ценностно-мировоззренческие основания упорядочивают пространство социальных отношений. От того, как налажено в обществе духовное производство и каков уровень функционирующих в нем ценностей, в решающей степени зависят стратегия и тактика социальной жизни, определяющие степень устойчивости общества и его способность совершенствоваться, адаптируясь к происходящим переменам.

Сборник научных статей «РОЛЬ ЧЕЛОВЕКА В ОСУЩЕСТВЛЕНИИ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ»

(Гомель: ГГУ им. Ф. Скорины, 2016. – 148 с.)

По итогам выполнения темы ГБ 11-03 «Роль человека в осуществлении инновационных процессов» в 2016 г. на кафедре философии был издан сборник научных статей. В него включены статьи, рассматривающие инновации как процесс изменения, связанный с созданием и внедрением новых элементов культуры в определенной социальной системе. Продемонстрирована универсальная роль человека в реализации инноваций: в сферах передовых технологий, экономической, социально-политической и духовной жизни, в формировании личности через систему образования.

У сувязі з Днём беларускай навукі заг. кафедры гісторыі Беларусі Аксана Рыгораўна Яшчанка была ўзнагароджана Ганаровай граматай Гомельскага філіяла НАН Беларусі «за ўклад у этнаграфічнае вывучэнне гарадской культуры Беларусі XIX – пачатку XX ст. і высокую публікатарскую актыўнасць»

5 лістапада 2015 г. заг. кафедры гісторыі Беларусі А.Р. Яшчанка выступіла з пленарным дакладам па тэме “Городская среда Беларуси начала 20 века ” на міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 170-годдзю з дня нараджэння М.Я. Нікіфароўскага – выдатнага беларускага этнографа і краязнаўцы. Аксана Рыгораўна ахарактарызавала сучасны стан навуковых даследаванняў гарадскога асяроддзя Беларусі, у тым ліку пазначыла ўклад кафедры гісторыі Беларусі ў этнаграфію горада. Канферэнцыя была арганізавана на базе Віцебскай абласной бібліятэцы імя Ў.І. Леніна пры ўдзеле Віцебскага абласнога краязнаўчага музея і Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М. Машэрава. М.Я. Нікіфароўскі з’явіўся адным з родапачынальнікаў вывучэння этнаграфіі горада на Беларусі, яго твор “Странички из недавней старины города Витебска. Воспоминания старожила” і сёння не згубіў ні сваёй навуковай каштоўнасці, ні мастацкай вартасці. На канферэнцыі на высокім узроўні былі праўдстаўлены вынікі руплівых даследаванняў археалогіі, гісторыі і культуры Падзвіння і Беларусі.

14–16 октября 2015 г. в Центральной научной библиотеке имени Якуба Коласа Национальной академии наук Беларуси прошла IX Сессия Совета по книгоизданию при Международной ассоциации академий наук. Мероприятие в этом году было организовано Советом по книгоизданию Международной ассоциации академий наук, Национальной академией наук Беларуси, Отделением гуманитарных наук и искусств, Центральной научной библиотекой имени Якуба Коласа Национальной академии наук Беларуси, Издательским домом «Беларуская навука», Российской академией наук, Центром исследований книжной культуры ФГБУ науки «Научный и издательский центр «Наука», Научным Советом «История мировой культуры».

15 октября 2015 г. состоялось Пленарное заседание. Приветственные слова в адрес участников Сессии прозвучали от Председателя президиума Национальной академии наук Беларуси, доктора экономических наук В.Г. Гусакова, заместителя Президента РАН, председателя Совета по книгоизданию при МААН, члена-корреспондента РАН В.И. Васильева и заместителя директора департамента гуманитарного сотрудничества, общеполитических и социальных проблем Исполнительного комитета СНГ, кандидата экономических наук А.С. Эшонкулова.

На заседание были также приглашены авторы книг, которые номинировались на конкурс. В их числе была и зав. каф. истории Беларуси, канд. ист. наук, доц. О.Г. Ященко, которая является автором трех разделов во 2 томе издания «Нарысы гісторыі культуры Беларусі» (научный редактор – академик А.И. Локотко). В рамках Сессии заседало жюри конкурса «Научная книга 2015», которое присудило высшую награду конкурса в номинации «Гран-При» издательскому дому «Беларуская навука» НАН Беларуси за работу «Нарысы гісторыі культуры Беларусі». Награда была вручена Председателю президиума НАН Беларуси В.Г. Гусакову.