Навука на факультэце

Навука на факультэце


У цэнтры ўвагі навукова-даследчыцкіх праектаў гістарычнага факультэта знаходзяцца праблемы палітычнай, канфесійнай, сацыяльнай гісторыі Беларусі ў кантэксце гісторыі Цэнтральна-Ўсходняй Еўропы ХVI–XXI стагоддзяў.

Кафедра гісторыі Беларусі ажыццяўляе даследаванні канфесійнай і сацыяльна-палітычнай гісторыі ХІХ– ХХ стст., этнічных і культурных працэсаў, сацыякультурнай трансфармацыі ў ХХ – пачатку XXI стст., гісторыі нацыянальных дыяспар (нямецкай, чэшскай, асірыйскай, кітайскай і інш.) у Беларусі.

Гэтыя праблемы даследуюцца ў рамках доўгачасовых навуковых праектаў: ГБ 16-26 «Гісторыка-культурная спадчына Беларусі» (кіраўнік А.Р. Яшчанка); 16-49 Ф «Урбанізацыя ў беларуска-расійскім памежжы ў 1917–1991 гг. (эканамічны і этнакультурны аспекты): гісторыка-параўнальны аналіз» (кіраўнік М.І. Старавойтаў); 16-66 Ф «Побыт гараджан Беларусі ў XX – пачатку XXI стагоддзі» (. Яшчанка).

Кафедра  гісторыі Беларусі распрацоўвае таксама розныя аспекты па навуковай тэме  «Гісторыка-культурная спадчына Беларусі».


Кафедра ўсеагульнай гісторыі даследуе праблемы гісторыі Цэнтральна-Ўсходняй Еўропы ХVI–ХХ стст., ваеннай гісторыі Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай, пытанні еўрапейскай геапалітыкі ХХ ст. і іх уплыву на станаўленне і развіццё нацыянальнай дзяржаўнасці Беларусі. Асобнымі аб’ектамі даследаванняў кафедры з’яўляюцца этнастэрэатыпы, якія фармаваліся ў народаў Цэнтральнай і Ўсходняй Еўропы, у тым ліку і беларусаў, у стаўленні да саміх сябе і да суседзяў.

Кафедра ўсеагульнай гісторыі ажыццяўляе даследаванні ў рамках навуковых праектаў: ГБ 16-35 «Беларусь і суседзі: шляхі фармавання дзяржаўнасці, міжнацыянальныя і міждзяржаўныя адносіны» (кіраўнік Р.Р. Лазько); 16-48 Ф «Беларусь у польска-савецкіх адносінах 1928–1939 гадоў» (кіраўнік М.М. Мязга); 16-68 Ф «Палітыка Савецкай Расіі ў сувязі з працэсамі нацыянальна-дзяржаўнага самавызначэння заходніх ускраін былой імперыі (ад Фінляндыі да Ўкраіны)» (кіраўнік Р.Р. Лазько).

Кафедра гісторыі славян і спецыяльных гістарычных дысцыплін даследуе мадэрнізацыйныя працэсы ў грамадстве і эканоміцы Расіі, Украіны і Беларусі ў ХІХ–ХХ стст., праблемы чыгуначнага будаўніцтва і яго ўплыву на грамадскае і эканамічнае развіццё, урбанізацыйныя працэсы і фармаванне грамадзянскай супольнасці, сацыяльныя і культурныя рераўтварэнні у 20–30-я гады ХХ ст.

Асобным накірункам даследаванняў з’яўляецца археалагічнае вывучэнне рэгіёна. Гэта праблематыка даследуецца ў рамках навуковых праектаў ГБ-16-41 «Еўрарэгіён “Днепр”: гісторыя і сучаснасць» (кіраўнік Г.А. Аляксейчанка) і 16-59 ІНШ «Узнікненне Гомеля» (кіраўнік А.А. Макушнікаў).


Кафедра філасофіі вывучае працэсы навуковага пазнання, філасофскія праблемы развіцця сучаснага грамадства ў рамках праекта ГБ 16-09 «Гісторыка-філасофскія, духоўна-маральныя і эстэтычныя аспекты культуры».


Гістарычны факультэт падтрымлівае сувязі з навуковымі і адукацыйнымі цэнтрамі, архівамі, музеямі Беларусі, Украіны, Расіі, Польшчы.

Некаторыя навiны

НА КАФЕДРЕ ФИЛОСОФИИ ИЗДАН СБОРНИК НАУЧНЫХ СТАТЕЙ

В ноябре 2018 г. на кафедре философии издан сборник научных статей «Культурно-цивилизационная динамика современного мира». В сборнике дан анализ социокультурных вызовов в условиях трансформации, глобализации, устойчивого развития социума. Отмечено, что культура задает высшие ценности, жизненные смыслы, а цивилизация – технологию их реализации. Культура и цивилизация выражают прогресс в целом, все то, что достигнуто человечеством, что добавил человек к природе.

Представлен ряд статей социально-психологической тематики.

В декабре 2017 г. вышло в печати очередное научное издание, посвященное истории конфессий на Гомельщине. Книга представляет собой сборник документов и материалов, которые иллюстрируют историю старообрядцев в регионе с 1918 по 1991 год. Авторами-составителями работы выступили доценты кафедры истории Беларуси В.П. Пичуков и А.Д. Лебедев, а также работники Государственного архива Гомельской области М.А. Алейникова и З.А. Александрович. В издании объемом более 400 страниц помещены преимущественно материалы делопроизводства партийных и советских органов, воспоминания непосредственных свидетелей событий, цветные иллюстрации.

В издательстве «Беларуская навука» (Минск, 2018) издана монография кандидата философских наук, доцента кафедры философии ГГУ им. Ф.Скорины Д.В.Малахова «Интенциональность в постнеклассической философии». Научная работа посвящена комплексному рассмотрению проблем интенционального сознания, онтологии интенциональности, а также раскрытию смыслов понятий «бытия» и «блага» в контексте предлагаемого синтеза феноменологии и постнеклассических принципов единства бытия и мышления.

Сборник научных статей «МАТЕРИАЛЬНЫЕ И ДУХОВНЫЕ ИЗМЕРЕНИЯ КУЛЬТУРЫ»

(Гомель: ГГУ им. Ф. Скорины, 2017. – 163 с.)

18–20 октября 2017 г. в г. Минске состоялся Первый белорусский философский конгресс. Его гостями стали ученые из стран СНГ, Европы, Америки, Азии, Ближнего Востока. Впервые за многие десятилетия белорусское научное сообщество вышло на уровень мирового философского диалога по острейшим проблемам современности, представило свои достижения в области историко-философского и научно-методологического знания, программы и стратегии развития ценностных компонентов познания, включая формы межкультурного и межрелигиозного диалога.

В связи с проведением конгресса коллективом кафедры философии был подготовлен сборник научных статей «Материальные и духовные измерения культуры». Через содержание сборника проводится идея, что культура – не структурная часть целого, а универсальное качественное состояние общества в ходе его материально-духовного преобразования. Выработанные культурой жизненные смыслы, ее ценностно-мировоззренческие основания упорядочивают пространство социальных отношений. От того, как налажено в обществе духовное производство и каков уровень функционирующих в нем ценностей, в решающей степени зависят стратегия и тактика социальной жизни, определяющие степень устойчивости общества и его способность совершенствоваться, адаптируясь к происходящим переменам.

Сборник научных статей «РОЛЬ ЧЕЛОВЕКА В ОСУЩЕСТВЛЕНИИ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ»

(Гомель: ГГУ им. Ф. Скорины, 2016. – 148 с.)

По итогам выполнения темы ГБ 11-03 «Роль человека в осуществлении инновационных процессов» в 2016 г. на кафедре философии был издан сборник научных статей. В него включены статьи, рассматривающие инновации как процесс изменения, связанный с созданием и внедрением новых элементов культуры в определенной социальной системе. Продемонстрирована универсальная роль человека в реализации инноваций: в сферах передовых технологий, экономической, социально-политической и духовной жизни, в формировании личности через систему образования.

У сувязі з Днём беларускай навукі заг. кафедры гісторыі Беларусі Аксана Рыгораўна Яшчанка была ўзнагароджана Ганаровай граматай Гомельскага філіяла НАН Беларусі «за ўклад у этнаграфічнае вывучэнне гарадской культуры Беларусі XIX – пачатку XX ст. і высокую публікатарскую актыўнасць»

5 лістапада 2015 г. заг. кафедры гісторыі Беларусі А.Р. Яшчанка выступіла з пленарным дакладам па тэме “Городская среда Беларуси начала 20 века ” на міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 170-годдзю з дня нараджэння М.Я. Нікіфароўскага – выдатнага беларускага этнографа і краязнаўцы. Аксана Рыгораўна ахарактарызавала сучасны стан навуковых даследаванняў гарадскога асяроддзя Беларусі, у тым ліку пазначыла ўклад кафедры гісторыі Беларусі ў этнаграфію горада. Канферэнцыя была арганізавана на базе Віцебскай абласной бібліятэцы імя Ў.І. Леніна пры ўдзеле Віцебскага абласнога краязнаўчага музея і Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М. Машэрава. М.Я. Нікіфароўскі з’явіўся адным з родапачынальнікаў вывучэння этнаграфіі горада на Беларусі, яго твор “Странички из недавней старины города Витебска. Воспоминания старожила” і сёння не згубіў ні сваёй навуковай каштоўнасці, ні мастацкай вартасці. На канферэнцыі на высокім узроўні былі праўдстаўлены вынікі руплівых даследаванняў археалогіі, гісторыі і культуры Падзвіння і Беларусі.

14–16 октября 2015 г. в Центральной научной библиотеке имени Якуба Коласа Национальной академии наук Беларуси прошла IX Сессия Совета по книгоизданию при Международной ассоциации академий наук. Мероприятие в этом году было организовано Советом по книгоизданию Международной ассоциации академий наук, Национальной академией наук Беларуси, Отделением гуманитарных наук и искусств, Центральной научной библиотекой имени Якуба Коласа Национальной академии наук Беларуси, Издательским домом «Беларуская навука», Российской академией наук, Центром исследований книжной культуры ФГБУ науки «Научный и издательский центр «Наука», Научным Советом «История мировой культуры».

15 октября 2015 г. состоялось Пленарное заседание. Приветственные слова в адрес участников Сессии прозвучали от Председателя президиума Национальной академии наук Беларуси, доктора экономических наук В.Г. Гусакова, заместителя Президента РАН, председателя Совета по книгоизданию при МААН, члена-корреспондента РАН В.И. Васильева и заместителя директора департамента гуманитарного сотрудничества, общеполитических и социальных проблем Исполнительного комитета СНГ, кандидата экономических наук А.С. Эшонкулова.

На заседание были также приглашены авторы книг, которые номинировались на конкурс. В их числе была и зав. каф. истории Беларуси, канд. ист. наук, доц. О.Г. Ященко, которая является автором трех разделов во 2 томе издания «Нарысы гісторыі культуры Беларусі» (научный редактор – академик А.И. Локотко). В рамках Сессии заседало жюри конкурса «Научная книга 2015», которое присудило высшую награду конкурса в номинации «Гран-При» издательскому дому «Беларуская навука» НАН Беларуси за работу «Нарысы гісторыі культуры Беларусі». Награда была вручена Председателю президиума НАН Беларуси В.Г. Гусакову.